สู่ขวัญนาค   (ทำนองร่าย)
                                                                      แต่ง/เรียบเรียง โดย หนูพันธ์ จันทะปะทัด


          ศรี ศรี สิทธิชัยยะ สุมังคละนาคี สวัสดียาวโยชน์ เคราะห์ฮ้ายโหดหายหนี อันตรายราคีหายส่วง เข็ญข่วงฮ้ายสูหนี เคราะห์เข็ญมีให้วินาศ บริศาจให้หนีไกล พุทธาไปชนะสู้ ศรัตรูและฝูงมารธรรมบัลดาลผันถีบ เคราะห์ร้ายรีบเซหนี สังฆาตีฝูงฮ้าย เดชะย้ายฝูงเข็ญ อย่าได้เป็นอันตรายจักสิ่ง ทุกข์ฮ้ายยิ่งเทียมตน ใจกังวลเดือดร้อน สัพพเคราะห์ข่อนหายเสีย อัชชะในมื้อนี้วันนี้ให้หนีไปไกล ๆ ผู้อยู่ใกล้ให้ตีฆ้องสามที ศรี ศรี สุมังคละ ศุภะสวัสดี อติเรกชัยศรี สุขสวัสดีจงมีแก่เจ้านาคและฝูงข้าทั้งหลายทั้งหญิงชายทั่วหน้าพวกผู้ข้าขออัญเชิญเทพานาคครุฑเทวบุตรเทวดาจตุราทั้งสี่เจ้าที่ภูมิสถานอยู่ทิพย์วิมาน
ในอากาศทั้งอินทร์พรหมยมราชผู้องอาจกล้าหาญจงบงการลงมาสู่ลงมาอยู่เป็นชัยมงคลอันวิเศษมื้อนี้พระเกศเข้าสู่ราศรีเป็นวันดีสุดขนาดอินทภาสพร้อมตรียางค์ ทั้งนวางค์คาดคู่ตั้งเป็นหมู่สอนลอน อาทิศจรจันทะฤกษ์ อังคารถืกมหาชัย พุธพหัสไปเป็นโยค ศุกร์เสาร์โชคลักคณา ตามตำราว่าได้รืก ถืกหน่วยชื่อว่าอุตตมราศรี เป็นวันดีวันดิถีอมุตตโชคอุตตมโยค อุตตมราชา อุตตมชัยยา อุตตมเสฎฐาอุตตมลาภาอันประเสริฐ ถือว่าเลิศเป็นมุงคุลปุนแปลงดีตกแต่งแล้วพาขวัญแก้วจึงยอมา มีทั้งปวงประชาบ่ได้ขาด ทั้งนักปราชญ์มวลมา ทั้งยายตาและพ่อแม่ ทั้งเฒ่าแกวงศา พร้อมกันมาไหลหลั่ง มาโฮมนั่งอยู่สอนลอน ตาสะออนบุญหลายหลาก ญาติมามากบ่ไปใสมาร่วมใจชมชื่นญาติบ้านอื่นกะมาหาลุงอาวอาสาวบ่าวใจคิดอ่าวยินดีมาบายศรีเจ้านาคจักได้จากเคหาลาบิดามารดาออกบวชไปผนวชสืบต่อศาสนา ทดแทนคุณบิดามารดาผู้ให้เกิด ให้กำเนิดชีวิตมา มีเมตตากรุณาล้ำเลิศ ก่อนสิได้มาเกิดจากท้องมารดาสู่ครรภ์มาแม่แพ้ท้อง ผอมจ่อยง่องผองอาเจียร แม่วินเวียนกินบ่ได้เอาใจใส่ทุกวันคืน แม่ทนฝืนหนักนวงท้อง ขดหล่องหง่องเก้าเดือนอยู่ในครรภ์แม่ ถืแแห่ไว้เบื้องขวา ถือพาไว้เบื้องซ้าย
ลุกย่างย้ายแม่เจ้าบ่ไปแฮง ย่านจอมแพงเจ็บปวด ยามสินั่งแม่เอามือเท่าหมอน ยามสินอนแม่เอามือเท่าเสื่อ บ่เคยเบื่อลูกน้อยอยู่ในครรภ์ รอคืนวันเจ้าสิมาเกิดตอนกำเนิดแม่เจ็บหลาย ญาติตายายขึ้นมาล่ำ แม่ปวดนำเจ็บอยู่ฮีฮอน ๆ ทั้งผลุดนอนผลุดนั่ง ก้นขี่ทังกลิ้งเกลือกไปมา เหมือนชีวาจักขาด มรณาตตายไป พ่อตกใจอุ้มเอาแม่ขึ้นรถแว ไปหาหมอ พ่อนั่งรอใจแทบขาด ปวดเป็นบาดแม่เจ็บหลาย ทุรนทุรายหายใจบ่ออก แม่ฮ้องบอกคุณหมอ น้ำตาคลอไหลหลั่ง เหงื่อแตกอั่งเต็มโต เม็ดเสโทเต็มหน้า ปานดินฟ้าจดกันเจ็บในครรภ์ปวดท่วงทั้งเจ็บหน่วงมาถึงเอวออกเร็วๆลูกของแม่ได้ตั้งแต่ภาวนา
       (ลำ) โอย…ลูกแม่เอย…ออกกะออกมาถ่อน อย่าให้แม่เจ็บหลายเป็นลูกหญิงหรือชายบ่ว่าเลยสิเพียรเลี้ยง ได้ยินเสียงหมอเว้าปลอบใจเฮาใกล้แล้วนี โอ้ย..ทุกข์อยู่ในโลกนี่มาโฮมหนี่บ่อนเดียว เหลียวไปหาหน้าอ้าย ผู้เป็นพ่อรออยู่ใส น้ำตาไหลรินลงย่านแต่ตายคราวนี้ พอดีเสียงบุตราฮ้องดังมาว่าอุแว่ ๆ ผู้เป็นแม่ใจตื่นเต้น อยากเห็นหน้ากะพองกันความตื้นตันมาแทนที่ ทุกข์หายหนีมิดจีลี เห็นหน้าพี่พ่อบักน้อย น้ำตาย้อยไห้ใส่กัน ต่อแต่นั้นผู้เป็นแม่ดีใจหลาย ลืมความตายไปหมดสิ้นผินหน้าต่อบุตรา ความสิเน่หาล้น อั่ง น้ำตาหลั่งดีใจหลายได้ลูกชายมาฮวมบ้าน บ่ขี่คร้านเลี้ยงดู แม่อุ้มชูเข้าใส่อู่ แม่เจ้าอยู่กรรมไฟ
ไกวเจ้าไปตีต้อน ๆ แม่เจ้ากินน้ำฮ้อน ปากเปื่อยโพงสุก เทิงพองลุกเมี้ยนขี่เมี้ยนเงี่ยว บ่ได้เกี่ยวกับไผ ความสุขใจอยู่กับลูกแก้ว ออกมาแล้วฮักเหลือหลาย
ตากับยายเอาอาบน้ำทุกค่ำเช้าเอากินนม พ่อนอนชมแม่นอนกอด หอมแก้มฟอดยามไปมา ฮักคือตาลูกแก่นไท้ ลูกน้อยไห้แม่กะไห้นำเทิงคะลำอาหารเคยอยาก กินตามปากย่านผิดกะบูน ย่านพ่อคุณเทียวขี่เทียวฮาก ยามทุกข์มากคือลูกบ่มีแฮง บ่ว่าแลงกลางคืนหรือเช้าแม่นั่งเฝ้าลูกอยู่ทุกยาม แม่เทียวถามลูกปากบ่ได้ นั่งฮ้องไห้เหลือโตนลูกหลาย กระวนกระวายกินนอนกะบ่ได้ เลี้ยงใหญ่แล้วส่งให้เรียนขีดเขียนอ่านเพื่อเพิ่มฐานปัญญามาเสริมสร้าง ให้ลูกโตครบค่าทุกท่าทาง เติบโตอย่างมีคุณสมบูรณ์คน ถึงสิจนพ่อแม่กะสู้บ่ได้อยู่บ้านช่องเคหาเทียวไปมาหาเงินส่งลูก แม่นสิทุกข์ปานใด๋กะทน ขอให้ลูกของตนมีวิชาหากินไปภายหน้า ใหญ่แก่กล้าบวชทดแทนคุณ เอาผลบุญแทนคุณ พ่อแม่ ทั้งเฒ่าแก่ญาติมิตรวงศา มีศรัทธามาโฮมกองบวช ฟังพระสวดสูตญัติดัดนิสัย ทั้งผู้ไป โมทนาแหนแห่ ทั้งเฒ่าแก่ถือเครื่องบริขารกุศลทานจงมีถ้วนหน้า จตตาโร ธมมา วุฒิธรรมถ้วนสี่ อโรคยะถ้วนห้า ปฏิภาณะถ้วนหก อธิปไตยะถ้วนเจ็ด จงเสด็จมารักษา
ฝูงข้าทั้งหลายที่มาอนุโมทนา และเจ้านาค อัชชะในวันนี้ ความทุกข์โศก โรคภัย ให้หลั่งหนี ความสุข ความเจริญ ความมั่งมี กะให้ได้ผู้อยู่ใกล้ให้ตีฆ้องสามที ผู้เสียงดีรอเอิ้นขวัญให้แน่ บัดนี้ข้าจักเชิญเอาขวัญเจ้านาคมาสู่เหย้า ข้าจักเต้าเอาขวัญเจ้านาคมาโฮมว่ามาเยอขวัญเอย
(แต่งงานที่อยู่และประวัติของผู้บวชทำนองลำเรื่องต่อกลอน)ขวัญเจ้าลงไปเล่นนทีทองเมืองนาคนางสนมหนุ่มน้อยชมซ้อยให้ต่าวมาขวัญเจ้าไปเที่ยวเล่นยมนาลอยล่อง ขวัญเจ้าไปฮองห่วยหาซ้อนหมูสาวขวัญไปเที่ยวต่างด้าว นอนกลางเกาะแก่ง ขวัญเจ้าไปแห่งห้องสมุทรกว้างควงนที ขวัญเจ้าไปอยู่ลี้นำหลืบหินผา ไปเชยชมมัจฉาให้ด่วนมาเด้อเจ้าว่ามาเยอขวัญเอย……ขวัญอย่าได้ไปชมสัตว์ในเถื่อน อย่าเป็นเพื่อนฝูงผี เดินคีรีนอกเขต ต่างประเทศเที่ยวทางไกล อย่าหลงไหลป่าไม้ อย่าไปเล่นนำหมู่ลิงลมอย่าไปชมค่างเฒ่าหมู่นกเค้าเสือสิงห์ ควายกระทิงและแฮดช้าง เข้าเถื่อนกว้างถ่ำหมู่คูหา ไปศึกษาต่างถิ่น หากินอยู่เมืองหลวง
เดินควงสาวอยู่ในห่าง ไปก่อสร้างอยู่เมืองกรุง ให้มาสามื้อนี้วันนี้
(ทำนองสรภัญญะ)
ขวัญเอยให้รีบมา สู่กายาพ่อนาคเด้อ
ให้พบและให้เจอ สิ่งเลิศเลอเป็นมงคล
บำเพ็ญทำความดี บังเกิดมีเป็นกุศล
ส่งถึงพ่อแม่ตน ให้สุขล้นพ้นทุกข์ภัย
อายุให้ยืนนาน วรรณะท่านให้สดใส
สุขกายและสุขใจ พละไหลมาเป็นกอง
ทุกคนอยู่ที่นี่ บุญให้มีทั่วทั้งผอง
สิ่งที่ท่านหมายปอง ให้เนืองนองดังสายชล ๆ
ว่ามาเยอขวัญเอย…….ให้มาอยู่ในใจทุกเมื่อ อยู่ในเนื้อทุกยามให้เจ้าเข้ามาอยู่ เข้ามาสู่ชายคา ให้เจ้ามาเตรียมตัวบวช มาผนวชเป็นสงฆ์ ให้เจ้าลงมาอยู่ ลงมาสู่สังฆา ปฏิมายอดแก้วใจผ่องแผ้วเหลือหลาย ยามเดือนหงายอย่าได้ล่วง ให้เจ้าห่วงครองธรรม ให้เจ้านำครองปู่ ให้มาอยู่จำศีลให้มากินข้าวบาตร มานั่งอาสน์นำสงฆ์ ให้มาลงในโบสถ์ ละความโกรธและโทษาภาวนาสอนสั่ง ให้เจ้านั่งกัมมัฏฐาน เจ็ดตำนานอย่าคร้านท่องให้เรียนป่องปัญญาดี ได้ธรรมตรี ธรรมโท ธรรมเอก ชอบวิเวกหมั่นท่องศึกษาได้มหาหนึ่งสองฮอดเก้า ตื่นแต่เช้าทำวัตรกิจสงฆ์ ห้าหกโมงออกบิณฑบาต อย่าให้ขาดหมั่นท่องสวดมนต์ ส่งกุศลให้พ่อให้แม่ให้หมั่นแผ่เมตตาต่อสัตว์ จตตาโร ธมมา…พล ขอให้เจ้ามีอายุยืน ได้ฮ้อยขวบวัสสา มีเดชาเฮืองฮาบ ชนะผาบหมู่โพยภัย ของจังไรอย่ามาเบียดอย่ามีผู้เคียดแค้นหิงสา ให้มีใจกรุณายิ่งกว่าเก่า ให้เจ้ามีเกีรติยศปรากฏเลื่องฤาชา ในศาสนาของพระพุทธเจ้าเดชะเข้าดังแสงพระอาทิตย์ ประสิทธิเตโช วโรธราธิราช ดังอินทราธิราชท้าวภูมินทร์ ทั้งแดนดินโอยอ่อนน้อม ทุกท่านพร้อมสาธุการ มาอวยทานชมชื่น ยกยื่นให้ของดี บารมีช่วงโชติ อายุโลดยืนยาว วรรณะขาวผิวผ่อง ผิวเจ้าค่องงามงอน คนสะออนครองผ้า งามสง่าถือศีลไผได้ยินเสียงเทศน์ ประนมเกศเกศามาวันทาอุปฐาก ให้เจ้านาคมีเดชะชนะฝูงมาร เป็นอาจารย์ผู้วิเศษละกิเลสหายหนี มีอินทรีผุดผ่อง ขยันท่องจดจำ บูชาธรรมอย่าได้ขาด ฮู้ฉลาดธรรมวินัย ให้สดใสป่านแว่น ให้ถึงแก่นคำสอน คนสะออนชมชื่น อย่าได้ลืนครูบา ยามไปมาให้งามค่อง ขยันท่องบาลี มีขันติสืบสร้าง ธุระอ้างสองประการ เรียนกัมมะฐานให้ถี่ถ้วนได้ครบล้วนทุกสิ่งอันแปดหมื่นสี่พันพระธรรมขันธ์ให้เจ้าฮู้ อย่าหัวปู้ทรงปัญญาสมัคคา พำพร้อมใจนอบน้อมในธรรม อย่าคิดนำทางโลกให้พ้นโศกโศกา มีสุขาอย่าเดือดร้อน อย่าทุกข์ฮ้อนแนวใด๋ ให้เจ้ามีมโนในสุดโสด เว้นจากโทษนานา เรียนวิปัสนาอันประเสริฐ บังเกิดตั้งในขันข์
ให้เจ้าได้พรรษาปการณา อภิธรรมกถาเฮืองฮุง ให้เป็นดังแสงสุริยาฮุงเฮียงแสง วิสัยแยงฮ้อยโยชน์ คือดั่งแก้วมณีโชติฮุงสดใส ชยตุภว ชยมคล ชยมหามุงคุล สุขสมบูรณ์จงมีแก่เจ้า ตราบท่อเท่าชั่วชีวา สัพพพุทธานุภาเวน สัพพธรรมานุภาเวน สัพพสังฆานุภาเวน สทาโสตถี ภวันตุเต เอวังกะมีท่อนี่ ผู้อยู่หนี่ให้ตีฆ้องสามที ผู้เสียงดีให้ไชโยสามเทือ ฮุย ๆ ๆ ไชโย ๆ ๆ